Vogelgriep in Fryslân

Ook in het voorjaar en de zomer van 2022 is de vogelgriep helaas weer in Fryslân geconstateerd. Raak gevonden dode en zieke vogels niet aan, meld de vondst en laat gebieden met watervogels met rust.

Deze pagina is bijgewerkt op 1 november 2022.

Meld dode vogels

Heb je als voorbijganger een dode wilde (water)vogel gevonden? Raak de vogel(s) niet aan, maar onthoud waar ze liggen en meld dit bij het Friese Milieualarmnummer: 058 212 24 22. Heb je dode hobbykippen of hobbyvogels? Meld dit bij je dierenarts.

Je kunt daarnaast ook een landelijke melding doen:

  • Op dezelfde plek 1 of 2 dode wilde eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of minder dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) of
  • Op dezelfde plek 3 of meer dode eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of meer dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via telefoonnummer (045) 54 63 188.

Informatie voor commerciële pluimveehouders met zieke of dode vogels is te vinden op de website van de NVWA.


Laat gebieden met (water)vogels met rust

Er zijn op dit moment geen Friese natuurgebieden afgesloten voor publiek. Probeer wel zo veel mogelijk de rust te bewaren in gebieden waar veel watervogels zijn. Mocht er in deze gebieden vogelgriep heersen, dan voorkom je door het gebied te vermijden de verdere verspreiding van vogelgriep. Daarnaast help je mee door in natuurgebieden het volgende te doen:

  • Blijf in de natuurgebieden op de paden;
  • Houd honden waar nodig aan de lijn;
  • Geef geen voer aan watervogels en
  • Laat vogels, vooral groepen watervogels, met rust: als ze opvliegen kunnen ze het virus verder verspreiden.

Meest gestelde vragen

Vogelgriep, ook wel Aviaire influenza genoemd, is een ziekte die zeer besmettelijk kan zijn voor pluimvee, zoals kippen, eenden en kalkoenen. Besmette dieren worden ziek en gaan vaak dood.

Vogels worden snel ziek na een besmetting en kunnen een paar dagen later al gestorven zijn. De verschijnselen lijken enigszins op botulisme, zoals ademhalingsproblemen, draaien met de nek en kop, niet kunnen staan of vleugels niet goed kunnen openen. Daarnaast worden symptomen genoemd als diarree en zwelling van de kop (met mogelijk blauwe verkleuring) en zenuwverschijnselen. Vogelgriep is alleen goed vast te stellen in het laboratorium.

In deze video van het NOS Jeugdjournaal van 8 november 2020 kun je een zieke gans in een Fries natuurgebied zien: 

Video over vogelgriep bij ganzen en eenden

 

Op de website van het RIVM is meer informatie te vinden over vogelgriep.

Wat moet ik doen als ik als voorbijganger dode of zieke wilde vogels vind?
Heb je een dode wilde (water)vogel gevonden, of zie je een zieke vogel met symptomen van vogelgriep? Raak de vogel(s) niet aan, maar onthoud waar ze liggen en meld dit bij het Friese Milieualarmnummer: 058 212 24 22. Je kunt daarnaast ook een landelijke melding doen:

  • Op dezelfde plek 1 of 2 dode wilde eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of minder dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) of
  • Op dezelfde plek 3 of meer dode eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of meer dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via telefoonnummer (045) 54 63 188.

Breng zieke wilde vogels met symptomen van vogelgriep niet naar een vogelopvang. De dieren die al in de opvang zijn kunnen dan namelijk ook besmet worden met vogelgriep.

Wat moet ik doen als ik dode wilde vogels op mijn eigen land vind?
Ben je boer, tuinder of beheer je een klein (natuur)terrein en vind je dode wilde vogels op je terrein? Je bent als terreinbeheerder zelf verantwoordelijk voor het opruimen van dode vogels op je eigen land. Hierbij wordt aangeraden extra beschermingsmaatregelen te gebruiken:

  • Raak de vogels niet aan;
  • Draag beschermende kleding, zoals een wegwerpoverall en wegwerphandschoenen;
  • Verpak de vogel(s) in een dubbele plastic zak en
  • Reinig en ontsmet alle materialen en vervoermiddelen die je hebt gebruikt om de dode vogels af te voeren.

Met de gemeente is het bespreken van maatwerk altijd mogelijk.

Wat moet ik doen als ik een dode vogel in mijn tuin vind?
Vind je als particulier een dode vogel in je tuin? Raak deze dan niet aan, maar neem contact op met je gemeente.

Waar moeten pluimveehouders dood pluimvee melden?
Zie je als veehouder of dierenarts pluimvee met symptomen die op vogelgriep kunnen wijzen? Dan moet dit direct worden gemeld bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via (045) 546 31 88. Meer informatie hierover is te vinden op de website van de NVWA.

Ik heb dode hobbykippen of hobbyvogels, waar moet ik dit melden?
Dit kun je melden bij je dierenarts.

Wie ruimt dode vogels op?
De algemene regel is dat de grondeigenaar verantwoordelijk is voor het opruimen van dode vogels op het eigen grondgebied.

  • Gemeenten en terreinbeheerders (zoals It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten) zorgen voor het opruimen van dode wilde vogels op hun eigen terreinen.
  • Boeren, tuinders en beheerders van een klein (natuur)terrein zijn verantwoordelijk voor het opruimen van dode vogels op hun eigen land.
  • De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is verantwoordelijk voor de bestrijding van vogelgriep bij pluimveebedrijven.

Dode vogels bij Lauwersoog worden opgeruimd (januari 2022).
Foto: dode vogels worden opgeruimd bij Lauwersoog (januari 2022).

Waar en wanneer worden dode vogels opgeruimd?
De natuurgebieden en buitengebieden zijn de verblijfplaats van veel wilde vogels. Je wilt ze liever niet verstoren door het opruimen van dode vogels. Dergelijke verstoring kan ertoe leiden dat vogels opvliegen en daarmee het virus verder verspreiden. Dode vogels kunnen een bron zijn voor infectie, omdat kadavers nog besmettelijk kunnen zijn, maar het kan ook doordat aasetende vogels zoals buizerds en zeearenden dode vogels eten en zo worden besmet. Daarom maken terreinbeheerders telkens een afweging om wel of niet dode vogels in buitengebieden op te ruimen.

De keuze om wel op te ruimen is onder andere wanneer dode vogels zich bevinden op plekken waar veel wilde vogels bij elkaar komen, zoals op hoogwaterrustplaatsen in de Waddenzee en op plekken waar aasetende vogels vaak foerageren.

Met het opruimen van dode vogels kunnen we de ziekte bij wilde vogels niet bestrijden. Dat is niet mogelijk. Er zijn helaas geen maatregelen om ze weer helemaal vrij te krijgen van het vogelgriepvirus.

Vogels raken besmet met het vogelgriepvirus door direct contact met besmette vogels, door opname van het virus via de lucht of via besmet materiaal zoals mest. Het vogelgriepvirus kan Nederland onder meer binnenkomen door trekvogels en import van pluimveevlees.

Het risico dat mensen vogelgriep krijgen is heel klein. Alleen personen die intensief en/of langdurig contact hebben gehad met besmette dieren lopen een klein risico op het oplopen van vogelgriep.

Op de website van De Nederlandse Voedsel- Warenautoriteit (NVWA) is op een digitale kaart te zien waar met vogelgriep besmette vogels zijn gevonden. Niet elke dode vogel wordt onderzocht op vogelgriep; daarom staan niet alle gevonden vogels op deze kaart.

Daarnaast houdt de NVWA op de website op een andere digitale kaart bij hoeveel dode wilde vogels in totaal zijn gevonden. Het gaat hierbij om vogelsoorten die gevoelig zijn voor vogelgriep.

Kunnen mensen ziek worden van vogelgriep?
In zeldzame gevallen kunnen ook mensen ziek worden door vogelgriep. Dit is bijvoorbeeld het geval als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen. Mensen die ziek worden van vogelgriep hebben dezelfde symptomen als bij een gewone griep: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms komt oogontsteking (conjunctivitis) voor. De ziekte vogelgriep verloopt bij mensen meestal mild.

Wat moet ik doen als ik denk dat ik vogelgriep heb?
Mensen die de afgelopen 14 dagen in aanraking zijn geweest met vogels waarbij vogelgriep is vastgesteld en griepachtige verschijnselen ontwikkelen, kunnen het beste contact opnemen met hun huisarts. Voor algemene vragen over de vogelgriep bij mensen kun je GGD Fryslân benaderen via 088 229 99 99 of info@ggdfryslan.nl.

Hoe voorkom ik dat ik besmet wordt met vogelgriep?
Om het risico op besmetting zo klein mogelijk te houden kun je dode vogels het beste niet aanraken. Heb je toch dode vogels aangeraakt? Was jezelf dan goed met zeep en spoel je daarna goed af. Als je binnen twee weken na het aanraken van een dode vogel ziek wordt, dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Wat doet de GGD bij vogelgriep op een pluimveebedrijf?
Als er op een pluimveebedrijf vogelgriep uitbreekt, dan biedt de GGD personen die intensief contact hebben gehad met de besmette dieren virusremmers aan. Deze medicijnen verkleinen de kans dat mensen vogelgriep krijgen.

Beschermende kleding
Medewerkers van vogelopvangcentra en dierenambulances die veel in contact komen met vogels die (mogelijk) vogelgriep hebben worden aangeraden beschermende kleding te dragen als zij in de buurt van besmette dieren komen. Vooral mondkapjes zijn belangrijk, zodat ze geen besmette lucht inademen. Reinig en ontsmet ook alle vervoermiddelen.

Honden, katten en wilde zoogdieren
Gezelschapsdieren zoals honden en katten, en wilde zoogdieren zoals vossen en zeehonden kunnen vogelgriep krijgen. Dit is alleen zeer uitzonderlijk en na directe intensieve blootstelling: bij vossen en honden is de oorzaak vaak bijtcontact met besmette kadavers van vogels.

Je kunt voorkomen dat een hond het vogelgriepvirus krijgt door de hond aangelijnd te houden, zeker in natuurgebieden en op stranden waar veel watervogels zijn. De overdracht van het vogelgriepvirus van een hond naar mensen is nog nooit vastgesteld.

Laat ook katten niet vrij lopen in gebieden met veel wilde watervogels.

Meer weten?
Meer informatie over vogelgriep en de gezondheid is te vinden op de website van de RIVM en op de website van GGD Fryslân. Voor algemene vragen over de vogelgriep bij mensen kun je GGD Fryslân benaderen via 088 229 99 99 of info@ggdfryslan.nl.

Ja, dat kan. Je kunt het beste alleen gaan zwemmen bij een officieel aangewezen zwemwaterlocatie. Deze locaties worden regelmatig gecontroleerd op veiligheid en waterkwaliteit. De aangewezen zwemwaterlocaties zijn te vinden op de website Zwemwater.nl.

Zie je veel dode of zieke watervogels op de locatie waar je wilt zwemmen? Raak de vogels dan niet aan en ga niet het water in. Meld de zieke en/of dode vogels bij het Friese Milieualarmnummer: 058 212 24 22.

Ben je hobbyhouder? Dan moet je tijdens een uitbraak van vogelgriep je pluimvee (kippen), (water)vogels en loopvogels afschermen. Je moet dan voorkomen dat je dieren in contact komen met zieke wilde vogels of hun uitwerpselen. Dit kan bijvoorbeeld door de dieren in een volière of hok te houden.

Op de website van de Nederlandse Voedsel- Warenautoriteit (NVWA) wordt in een video uitgelegd welke maatregelen je kunt nemen.

Op de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vind je alle actuele hygiëneprotocollen. Dat zijn tijdelijke maatregelen voor bijvoorbeeld transporteurs en pluimveehouders, zoals het ontsmetten van vervoermiddelen.

Kijk voor meer informatie op de website van NVWA over de actuele hygiëneprotocollen.

Laatste nieuws

In Oudwoude (gemeente Noardeast-Fryslân, provincie Friesland) is vogelgriep vastgesteld op een bedrijf met grootouderdieren voor vleeskuikens. Om verspreiding van het virus te voorkomen, worden de circa 30.000 dieren op de locatie geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Binnen een zone van 1 kilometer ligt één ander pluimveebedrijf van dezelfde eigenaar maar met gescheiden bedrijfsvoering. Het bedrijf zal worden gescreend op vogelgriep en gedurende 14 dagen door de Gezondheidsdienst voor dieren intensief gemonitord worden op vogelgriep verschijnselen. Binnen 3 kilometer bevinden zich geen andere bedrijven met pluimvee. In de 10 kilometerzone liggen 10 andere pluimveebedrijven. In dit gebied geldt per direct het vervoersverbod.

Meer informatie is te vinden op de website van de Rijksoverheid

In Blija (gemeente Noardeast-Fryslân, provincie Friesland) is op een vleeskuikenbedrijf vogelgriep vastgesteld. Om verspreiding van het virus te voorkomen, worden de circa 80.000 vleeskuikens op de locatie geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Dit bedrijf in Blija is in januari 2022 eerder geruimd vanwege een vogelgriepbesmetting. Binnen een zone van 1 kilometer ligt nog 1 ander pluimveebedrijf, deze staat op dit moment leeg vanwege een eerdere besmetting met vogelgriep begin september 2022. Binnen 3 kilometer liggen 3 andere pluimveebedrijven. Deze bedrijven worden op vogelgriep onderzocht door de NVWA. In de 10 kilometerzone liggen 9 andere bedrijven met pluimvee. In dit gebied geldt per direct het vervoersverbod.

Meer informatie is te vinden op de website van de Rijksoverheid.

Bij vleeskuikenbedrijf in Tjerkgaast (gemeente De Friese Meren, provincie Friesland) is vogelgriep vastgesteld. Het gaat waarschijnlijk om een hoogpathogene variant. Om verspreiding van het virus te voorkomen worden de circa 87.000 dieren op de locatie geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

In de 1 en 3 kilometer zone rondom de besmette inrichting liggen geen andere pluimveebedrijven. In de 10 kilometer zone rondom het besmette bedrijf liggen 2 pluimveebedrijven. Voor deze bedrijven geldt per direct het vervoersverbod. Een ophok- en afschermplicht was al ingesteld en is nog steeds van kracht.

Het volledige nieuwsbericht is te lezen op de website van de Rijksoverheid.

In Ried (gemeente Waadhoeke, provincie Fryslân) is op een vleeskuikenbedrijf vogelgriep vastgesteld. Het gaat waarschijnlijk om een hoogpathogene variant. Om verspreiding van het virus te voorkomen worden de circa 104.000 kuikens op de locatie geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

In de 1 kilometer zone van het besmette bedrijf liggen geen andere pluimveebedrijven. In de 3 kilometer zone van het besmette bedrijf liggen 3 andere pluimveebedrijven die door de NVWA worden gescreend op vogelgriep. In de 10 kilometer zone liggen 14 pluimveebedrijven. Voor deze bedrijven geldt per direct het vervoersverbod.

Lees het hele bericht op de website van de Rijksoverheid.

In Blija (gemeente Noardeast-Fryslân, provincie Fryslân) is op een vleeskuikenbedrijf vogelgriep vastgesteld. Het gaat waarschijnlijk om een hoogpathogene variant. Om verspreiding van het virus te voorkomen worden de circa 66.000 kuikens op de locatie geruimd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

In de 1 kilometer zone van het besmette bedrijf ligt 1 ander pluimveebedrijf waar momenteel pluimvee gehuisvest wordt. Dit bedrijf wordt gescreend en intensief gemonitord op ziekteverschijnselen die op vogelgriep kunnen wijzen. Dit geldt ook voor een ander bedrijf dat in de 3 kilometer zone van het besmette bedrijf ligt. In de 3 kilometerzone liggen 3 andere pluimveebedrijven. 2 bedrijven staan leeg, het andere zal worden gescreend. In de 10 kilometer zone liggen 8 pluimveebedrijven, waarvoor het vervoersverbod per direct geldt.

Lees het hele bericht op de website van de Rijksoverheid.

Kijk voor meer nieuws over vogelgriep in ons

Samenwerking in Fryslân

In Fryslân werken onder andere de provincie Fryslân, Friese gemeenten, Wetterskip Fryslân, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, It Fryske Gea, het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Veiligheidsregio Fryslân samen aan de aanpak van vogelgriep. Met elkaar houden zij de situatie in Fryslân in de gaten en wordt bekeken welke maatregelen nodig zijn.

Meer weten?

Meer informatie over de vogelgriep is te vinden op onder andere de website van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de website van de Rijksoverheid.

Persvragen

Pers kan voor aanvullende informatie contact opnemen met team Communicatie van Veiligheidsregio Fryslân, T. 088 22 99 992 of communicatie@vrfryslan.nl.

Het NVWA beantwoordt vragen over ruimingen en ontsmettingen bij pluimveebedrijven: (088) 223 37 00 of persvoorlichting@nvwa.nl / pressoffice@nvwa.nl.